Internet jest niezwykle bogatym źródłem wiedzy o świecie. Niestety wśród rzetelnych stron i wiadomości w internecie krąży także wiele nieprawdziwych informacji. Niektóre z nich bywają tak absurdalne, że mogą wywołać jedynie uśmiech politowania, inne brzmią na tyle wiarygodnie, że potrafią wprowadzić nas w błąd. Aby bezpiecznie korzystać z sieci warto wiedzieć jak odróżnić fake news od prawdziwej informacji.
Co to jest fake news?
Fake news to fałszywa wiadomość publikowana w mediach lub serwisach społecznościowych z intencją wprowadzenia odbiorcy w błąd. Fake news dotyczy często wydarzeń sensacyjnych, przez co jest chętnie przekazywany dalej. W zależności od tematu informacji jej autor może osiągnąć korzyść finansową, polityczną lub prestiżową. Fake newsy mogą być wykorzystywane wywoływania niepokojów społecznych w tzw. wojnie hybrydowej.
Należy pamiętać, że nie każda nieprawdziwa informacja jest fake newsem. Fake news ma na celu wprowadzenie odbiorcy w błąd. Należy tu rozróżnić nieprawdziwe i wprowadzające w błąd fałszywe wiadomości od satyry lub parodii, która jest przeznaczona dla celów humorystycznych i nie ma na celu wprowadzenia w błąd odbiorców.
Prawdziwe wiadomości bywają również czasem uznawane za fałszywe przez osoby lub instytucje z powodu negatywnej dla tych osób lub instytucji treści.
Po czym poznać, że informacja jest prawdziwa?
Przede wszystkim informacje należy czerpać ze sprawdzonych źródeł. Staraj się potwierdzać wiadomości w kilku źródłach, najlepiej niepowiązanych ze sobą (np. w portalu internetowym, gazecie, na oficjalnej stronie instytucji). Jeśli znasz język obcy, zobacz także co piszą zagraniczne serwisy informacyjne (np. BBC News, CNN).
Należy także zachować dystans do wiadomości i linków udostępnianych w mediach społecznościowych. Nie przekazuj bezkrytycznie otrzymanych linków. Przekazując dalej fake newsa zwiększasz w oczach znajomych wiarygodność informacji (znajomi mają do siebie wzajemnie zaufanie) i pomagasz autorowi fałszywki w osiągnięciu jego celu.
Zwracaj uwagę na język komunikacji. Sprawdzaj, czy informacja zawiera fakty, czy głównie komentarze i opinie. Nie wierz zdjęciom. Pamiętaj, że kultura osobista nie dopuszcza drwin i ośmieszania innych. Zwracaj uwagę na rodzaj krytyki i czy dyskusja jest oparta na argumentach, czy raczej jest to pozbawiony faktów hejt.
