Jak zbudowany jest wirus?
Zarówno wirusy jak i bakterie zbudowane są z tej materii biologicznej (z tej samej zresztą to co inne organizmy żywe). Czy to wystarczy, by móc stwierdzić, że wirusy są żywe?
Wirusy są niewielkimi cząstkami, zdolnymi do infekowania wszystkich form życia. Podobnie do organizmów żywych wirusy są zbudowane z materiału biologicznego. W przeciwieństwie jednak do bakterii, czy innych bardziej złożonych organizmów, wirusy nie odżywiają się, ani nie rozmnażają samodzielnie.
Podstawą wirusa jest genom, czyli znajdująca się w jego wnętrzu cząstka materiału genetycznego. Można powiedzieć, że to dla niej i dzięki niej wirus istnieje. Genom jest chroniony przed światem zewnętrznym przez otoczkę. Taka otoczka może być na przykład zbudowana z białek – mówimy wtedy, że wirus posiada otoczkę białkową.
Czy wszystkie wirusy są niebezpieczne?
Wirion (tak nazywa się pojedyncza cząsteczka wirusa) jest zupełnie pasywny. Wirusy unoszą się dookoła nas, ale nie robią zupełnie nic. Do działania potrzebują gospodarza. Muszą mieć szczęście, by na niego trafić.
Gospodarzem dla wirusa jest żywa komórka. Nie może to być jednak zupełnie dowolna komórka. Na świecie istnieją różne wirusy: zwierzęce, roślinne, bateryjne, wirusy atakujące grzyby. Większość z nich jest dla nas, ludzi nieszkodliwa, bo „nie pasuje” do naszych komórek. Nawet jeśli taki wirus dostanie się do naszego organizmu (np. zostanie przez nas połknięty), to nie potrafi się do nas „przyczepić”.
Co więcej, nie każdy wirus, który jest w stanie przedostać się do wnętrza naszej komórki jest groźny. Niektóre z nich są dla nas obojętne: zmuszą co prawda komórkę do wyprodukowania swojej kopii, ale nie wywołają żadnej innej reakcji organizmu.
Leniwy jak wirus
Ponieważ wirusy nie robią nic, to nie dbają także o siebie. W szczególności: nie naprawiają uszkodzeń w swojej otoczce. Dlatego pozostawione na pewien czas w środowisku tracą swoją funkcjonalność i stają się niegroźne.
To dlatego częste mycie rąk i odkażanie powierzchni jest tak skutecznym środkiem profilaktycznym. Cienka otoczka wirusa nie wytrzymuje kontaktu z detergentem. Potraktowane przez nas mydłem (lub środkiem do dezynfekcji) wiriony rozpadają się na kawałki.
Wewnątrzkomórkowy pasożyt
W wersji minimum wirus to genom otoczony otoczką białkową. Nie posiada on żadnych organelli komórkowych potrzebnych do życia. Wirus liczy na to, że wykorzysta na swoje potrzeby mechanizmy i funkcje gospodarza.
W swoim wnętrzu wirus ma zakodowany przepis na swoja otoczkę oraz kilka innych „cech specjalnych”. Po przedostaniu się do gospodarza wirus jest przez niego… kopiowany. Wyprodukowane na koszt właściciela nowe wiriony opuszczają komórkę i są gotowe na spotkanie z nowym gospodarzem.
- Wirus, Wirion / Wikipedia
- Koronawirus pod lupą | Co to właściwie są wirusy i jak się namnażają? / Copernicus Center for Interdisciplinary Studies
