Uczulenie na pyłki roślin to jedna z najczęstszych postaci alergii wziewnych. Tego typu alergia określana jest także mianem gorączki siennej i zaliczana jest do alergii sezonowych. Oznacza to, że występowanie objawów alergii na pyłki związane jest ściśle z okresem pylenia roślin. Najbardziej charakterystyczne objawy towarzyszące alergii na pyłki wynikają z występowania kataru siennego, czyli alergicznego nieżytu nosa. W przebiegu kataru siennego pojawia się obfita, wodnista wydzielina z nosa, swędzenie w nosi i gardle, kichanie oraz kaszel. Ponadto alergia na pyłki może sprzyjać występowaniu łzawienia i zaczerwienienia oczu, utracie węchu i smaku, bólom głowy wynikającym z zatkania zatok oraz ogólnemu rozbiciu i stanom podgorączkowym. Leczenie alergii na pyłki wymaga stosowania leków przeciwhistaminowych, a także diety eliminującej ryzyko wystąpienia alergii krzyżowej.
Które pyłki roślin uczulają najczęściej?
Za pojawienie się alergii wziewnej odpowiedzialnych jest wiele roślin, przy czym w Polsce najczęściej są to trawy. Gatunki traw, które wytwarzają alergeny odpowiedzialne za rozwój uczulenia to przede wszystkim:
- kukurydza
- żyto
- wiechlina łąkowa
- życica trwała
- tomka wonna
- mietlica
- kostrzewa czerwona
- kupkówka pospolita
- tymotka łąkowa
Uczulać mogą także chwasty, szczaw, komosa, pokrzywa, babka zwyczajna, bylica pospolita, pomurnik lekarski.
Z kolei drzewa, których pyłki generują wystąpienie alergii wziewnej to
- leszczyna,
- wierzba,
- topola,
- brzoza,
- dąb,
- olcha.
Kalendarz pylenia roślin
W okresie pylenia określonych gatunków roślin, ich pyłki unoszą się w powietrzu, a wraz z wdychanym powietrzem przedostają się dróg oddechowych. W Polsce sezon pylenia roślin rozpoczyna się w lutym, a największe nasilenie pylenia odnotowywane jest w okresie od maja do września.
Szczegółowy kalendarz pylenia roślin w Polsce przedstawia się następująco:
- styczeń: niski poziom pyłków leszczyny
- luty: niski poziom zarodników Cladosporium, średni poziom pyłków leszczyny i wysoki poziom pyłków olszy
- marzec: niski poziom zarodników Cladosporium oraz Alternaria, niski poziom pyłków brzozy i topoli, średni poziom pyłków leszczyny i wysoki poziom – olszy
- kwiecień: niski poziom zarodników Cladosporium oraz Alternaria, niski poziom pyłków traw, leszczyny i olszy oraz wysoki poziom pyłków brzozy, topoli, jesionu i dębu
- maj: niski poziom pyłków babki zwyczajnej, pokrzywy i szczawiu, średni poziom pyłków traw, dębu oraz zarodników Alternaria, wysoki poziom zarodników Cladosporium
- czerwiec: niski poziom pyłków babki zwyczajnej i komosy, średni poziom pyłków szczawiu i zarodników Alternaria, wysoki poziom pyłków traw, pokrzywy oraz zarodników Cladosporium
- lipiec: niski poziom pyłków babki, komosy i szczawiu, średni poziom pyłków bylicy, wysoki poziom pyłków traw, pokrzywy, a także zarodników Cladosporium i Alternaria
- sierpień: niski poziom pyłków babki zwyczajnej, szczawiu i komosy, średni poziom pyłków traw, wysoki poziom pyłków pokrzywy, bylicy, a także zarodników Cladosporium oraz Alternaria
- wrzesień: niski poziom pyłków bylicy, babki zwyczajnej, komosy i pokrzywy, średni poziom pyłków traw, wysoki poziom zarodników Cladosporium i Alternaria
- październik: niski poziom zarodników Alternaria i średni poziom zarodników Cladosporium
- listopad: niski poziom zarodników Cladosporium
Alergie krzyżowe
U osób uczulonych na pyłki często występują alergie krzyżowe. Zjawisko alergii krzyżowej polega na występowaniu alergii na różne alergeny o podobnej budowie białkowej. Przykłady najczęściej występujących alergii krzyżowych, występujące u osób uczulonych na pyłki są następujące:
- u osób uczulonych na bylicę może pojawić się alergia krzyżowa na paprykę, marchew, selera, kminek, koper włoski, pieprz, curry, cynamon oraz koperek
- u uczulonych na leszczynę, brzozę i olchę może rozwinąć się alergia krzyżowa na ziemniaki, selera, marchew, pietruszki, strączki, jabłka, śliwki, wiśnie, jabłka, kiwi, brzoskwinie czy orzechy laskowe
- uczuleniu na trawy towarzyszyć mogą alergie krzyżowe na żyto, pszenicę, jęczmień, owies, kukurydzę, soję, groch, buraki, jabłka, brzoskwinie, orzechy, pomidory czy marchew
Leczenie alergii na pyłki
Tak jak w przypadku każdego rodzaju alergii, także w przypadku alergii na pyłki konieczne jest stosowanie leków łagodzących objawy alergii. Niemożliwe jest unikanie ekspozycji na alergeny, a to oznacza, że w okresie narażenia na pylenie określonych gatunków roślin należy wdrożyć odpowiednie leczenie. W terapii uczulenia na pyłki stosuje się następujące leki:
- leki antyhistaminowe, blokujące wytwarzanie histaminy, czyli związku odpowiedzialnego za wystąpienie objawów alergii; leki antyhistaminowe I generacji (klemastyna, difenhydramina) wywołują uczucie senności, dlatego coraz częściej odchodzi się od ich stosowania; leki II i III generacji wywołują znacznie mniej efektów ubocznych i skutecznie łagodzą objawy alergii
- kromony to leki stosowane donosowo lub dospojówkowo, minimalizując zaczerwienienie i obrzęk błon śluzowych
- glikokortykosteroidy stosowane wziewnie (budezonid, cyklezonid, beklometazon)
Ponadto polecaną metodą leczenia jest odczulanie (immunoterapia), czyli stosowanie szczepionej podjęzykowych lub tradycyjnych, zawierających niewielkie ilości alergenów. Dzięki stopniowemu zwiększaniu dawki alergenu możliwe jest uzyskanie lepszej tolerancji układu immunologicznego.
W okresie pylenia roślin zalecane jest unikanie spacerów po lesie czy parku, należy ograniczyć wietrzenie mieszkania – okna najlepiej otwierać wieczorem lub po deszczu. Ponadto unikać należy kontaktu ze spalinami samochodowymi czy dymem papierosowym, gdyż mogą ona nasilać objawy alergii.
